Distimi Nedir? Belirtileri? Nasıl Ortaya Çıkar?

Distimi Nedir?

Distimi, bireyin uzun süre boyunca düşük ruh hali, isteksizlik ve umutsuzluk gibi belirtiler yaşadığı kronik bir duygu durum bozukluğudur. Bu tablo, kişinin sosyal, akademik ya da mesleki yaşamında süreğen bir verim düşüşüne yol açabilir.

Psikiyatrik sınıflandırmalarda distimi, geçmişte farklı kategoriler altında ele alınmış, daha sonra duygulanım bozuklukları içinde değerlendirilmiştir (Karamustafalıoğlu ve ark., s.20). Distimi (güncel sınıflandırmalarda kalıcı depresif bozukluk olarak da adlandırılmaktadır), uzun süre devam eden depresif duygu durum ile karakterize bir ruhsal bozukluktur.  Belirtiler çoğu zaman majör depresyona kıyasla daha hafif şiddette olmakla birlikte, kronik seyri nedeniyle bireyin işlevselliği üzerinde önemli etkiler yaratabilmektedir.

Distimi Belirtileri

Distimi belirtileri genellikle üç başlık altında incelenebilir:

Duygusal Belirtiler

• Süreğen mutsuzluk ve keyifsizlik.
• Umutsuzluk duygusu.
• Hayattan zevk alamama.
• Düşük özsaygı.

Bilişsel Belirtiler

• Olumsuz düşüncelere eğilim.
• Kendini eleştirme ve yetersizlik düşünceleri.
• Karar vermede güçlük.

Davranışsal ve Fiziksel Belirtiler

• Enerji azlığı ve çabuk yorulma.
• Uyku ve iştah değişiklikleri.
• Sosyal geri çekilme.

Bu belirtiler çoğu gün ortaya çıkmakta ve uzun süre devam etmektedir.

Distimi Nasıl Ortaya Çıkar?

Distiminin ortaya çıkışında tek bir nedenden söz etmek mümkün değildir. Klinik gözlemler ve araştırmalar, biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığını göstermektedir.

Özellikle kişilik özellikleri ile distimi arasındaki ilişkinin çeşitli biçimlerde açıklanabileceği belirtilmektedir. Örneğin bazı kişilik özelliklerinin distimiye yatkınlık oluşturabileceği veya distiminin zamanla kişilik özelliklerinde değişikliklere yol açabileceği ifade edilmektedir (Karamustafalıoğlu ve ark., s.20).

Distimi ile Depresyon Arasındaki Fark

Distimi ve majör depresyon benzer belirtiler içermekle birlikte, temel fark şiddet ve süre açısından ortaya çıkar:

• Majör depresyon genellikle daha ağır belirtilerle seyreder ve epizodlar halinde görülür.
• Distimi ise daha düşük yoğunlukta fakat uzun süre devam eden bir tablo oluşturur.

Bu nedenle distimi, klinik açıdan “kronik depresif duygu durum” olarak değerlendirilmektedir.

Distimi ile Kişilik Özellikleri Arasındaki İlişki

Araştırmalar, distimi ile kişilik bozuklukları arasında yakın bir ilişki bulunduğunu göstermektedir (Karamustafalıoğlu ve ark., s.20).

Bu ilişki birkaç farklı biçimde ortaya çıkabilmektedir:

• Kişilik özellikleri distimiye eğilim yaratabilir.
• Distimi ve bazı kişilik özellikleri ortak biyolojik temellere sahip olabilir.
• Uzun süreli depresif duygu durum, zaman içinde kişilik özelliklerini etkileyebilir.

Ayrıca klinik çalışmalarda, distimiye kişilik bozukluğunun eşlik ettiği bireylerde hastalığın daha erken yaşta başlayabildiği ve bazı risklerin artabildiği bildirilmiştir (Karamustafalıoğlu ve ark., s.21).

Distimi Kimlerde Daha Sık Görülür?

Araştırmalar kesin bir profil ortaya koymasa da bazı risk faktörleri tanımlanmıştır:

• Ailede duygu durum bozukluğu öyküsü.
• Uzun süreli stresli yaşam koşulları.
• Olumsuz benlik algısı.
• Sosyal destek eksikliği.

Bu faktörler, distiminin ortaya çıkma olasılığını artırabilmektedir.

Distimi Tanısı Nasıl Konur?

Distimi tanısı, ruh sağlığı alanında uzman bir hekim veya klinik psikolog tarafından konulmaktadır.

Tanı sürecinde:

• Klinik görüşme.
• Belirtilerin süresi ve şiddeti.
• İşlevsellik düzeyi.
• Gerekli görüldüğünde psikometrik değerlendirmeler dikkate alınmaktadır.

Araştırmalarda, kişilik özelliklerini değerlendirmede yapılandırılmış görüşme yöntemlerinin kullanıldığı da belirtilmektedir (Karamustafalıoğlu ve ark., s.21).

Distimi Neden Fark Edilmesi Zor Bir Bozukluktur?

Distimi çoğu zaman ani ve dramatik bir değişim yaratmaz. Birey günlük yaşamını sürdürebilir; ancak bunu düşük enerji ve motivasyonla yapar. Bu nedenle kişi yaşadığı durumu çoğu zaman kişiliğinin bir parçası olarak değerlendirebilir ve profesyonel yardım arama davranışı gecikebilir.

Distimi Tedavi Edilebilir Mi?

Distimi tedavi edilebilen bir bozukluktur. Tedavide genellikle şu yöntemler kullanılmaktadır:

• Psikoterapi.
• İlaç tedavisi (gerektiğinde).
• Yaşam tarzı düzenlemeleri.

Tedavi sürecinin kronik seyir nedeniyle zaman alabileceği, ancak düzenli takip ile belirgin iyileşme sağlanabileceği bilinmektedir.